Konstytucja AI
Czesc I przyjeta bez zmian. Czesc II: wiazace zasady dla AI trenowanego przez spolecznosc.
10 min read
Wersja 0.1 — Projekt do ratyfikacji przez spolecznosc — marzec 2026
To jest drugi dokument konstytucyjny w ramach Our One.
Pierwszy — Konstytucja platformy — chroni Cie jako czlonka. Reguluje Twoja tozsamosc, Twoj feed, Twoje wiadomosci, Twoje dane. Ten dokument chroni Cie jako autora wkladu — profesjonaliste, ktorego ekspertyza trenuje AI sluzace Twojej profesji.
Jesli nie przeczytales Konstytucji platformy, przeczytaj ja najpierw. Ten dokument na niej bazuje. Przyjmuje Czesc I bez zmian i definiuje wlasna Czesc II — zasady specyficzne dla Our One AI.
To jest wersja 0.1. Projekt. Opublikowany przed uruchomieniem produktu, poniewaz Konstytucja tego wymaga: "Kazdy produkt Our One publikuje swoja konstytucje przed uruchomieniem — nie po tym, jak zyska przewage, nie po tym, jak uzytkownicy stana sie od niego zalezni, lecz przed, gdy wiazace zobowiazania cos kosztuja."
Zasady zawarte w tym dokumencie sa wiazace. Parametry — procenty przychodow, wspolczynniki zaniku, wagi wkladow — sa poczatkowymi propozycjami, podlegajacymi ratyfikacji przez spolecznosc w procesie zarzadzania zdefiniowanym ponizej. Gdy spolecznosc autorow wkladu bedzie wystarczajaco duza, by to zarzadzanie mialo sens, beda to jedne z pierwszych propozycji, nad ktorymi zaglosujesz.
Czesc I — Zasady Uniwersalne
Przyjeta bez zmian z Konstytucji platformy.
Piec Zasad Uniwersalnych stosuje sie do Our One AI bez modyfikacji:
- Wiedza ludzka jest dobrem wspolnym.
- Wlasnosc wynosi 100%.
- Konstytucja powstaje przed produktem.
- Zarządcy sluza. Nie posiadaja.
- Ochrona przed przejęciem jest strukturalna, nie personalna.
Nie moga byc zmienione wylacznie przez proces zarzadzania Our One AI. Ich zmiana wymaga ratyfikacji miedzyproduktowej przez wszystkie aktywne produkty Our One. Pelny tekst znajduje sie w Konstytucji platformy.
Czesc II — Zasady AI
Reguluja Our One AI: sztuczna inteligencje trenowana przez spolecznosc ekspertow dziedzinowych. Moga byc zmieniane w procesie zdefiniowanym w Sekcji 12. Nie moga byc sprzeczne z Czescia I.
6. Do czego sluzy ten produkt.
Our One AI istnieje, by budowac dziedzinowa sztuczna inteligencje — trenowana przez profesjonalistow, ktorych ekspertyza nadaje AI wartosc, zarzadzana przez nich, nalezaca do nich na mocy Konstytucji.
Nie AI ogolnego przeznaczenia. Nie chatbot. Nie zamiennik zdolnosci ChatGPT do pisania wierszy czy streszczania artykulow z Wikipedii. Dziedzinowe AI, ktore jest lepsze od czolowych modeli w konkretnych obszarach, gdzie profesjonalna dokladnosc ma znaczenie — poniewaz jest trenowane przez ludzi, ktorzy faktycznie to praktykuja, recenzowane przez ludzi, ktorzy faktycznie to praktykuja, i weryfikowane przez ludzi, ktorzy faktycznie to praktykuja.
Celem nie jest zbudowanie produktu i jego sprzedaz. Celem jest wykazanie, ze ludzie, ktorzy stworzyli wiedze, od ktorej AI zalezy, moga byc wlascicielami AI, ktore od niej zalezy. Platforma organizuje tych ludzi. Ten produkt organizuje ich ekspertyze.
7. Do czego uprawniony jest kazdy autor wkladu.
Zgoda jest wyrazna, indywidualna i odwolywalna. Zadne dane treningowe nie wchodza do systemu bez Twojej swiadomej zgody. Domyslnym ustawieniem jest brak zgody. Mozesz wycofac swoje wklady w dowolnym momencie. Wycofanie uruchamia wykluczenie z kolejnych rund treningowych. To nie jest obietnica. To jest zapis, ktory nie moze zostac zmieniony, nigdy, przez zaden proces zdefiniowany w tym dokumencie.
Twoja wlasnosc intelektualna pozostaje Twoja. Licencjonujesz swoje wklady na rzecz Our One AI na mocy tej Konstytucji. Nie przenosisz wlasnosci. Zachowujesz wszystkie prawa do swojej ekspertyzy. Mozesz wykorzystywac, publikowac lub licencjonowac te sama wiedze gdzie indziej bez ograniczen. Nie oddajesz nam swojej wiedzy. Pozwalasz spolecznosci sie z niej uczyc, na zasadach, ktore przeczytales przed wyrażeniem zgody.
Pochodzenie jest niezmienne. Kazdy wklad jest hashowany przy tworzeniu. Zapis o tym, kto wniesl jaki wklad, kiedy, pod ktora wersja tej Konstytucji, czy zostal zrecenzowany i przez kogo — jest trwaly i sledzalny. Mozesz audytowac rodowod kazdych danych treningowych obejmujacych Twoja prace. Zaden wklad nie jest anonimowy dla systemu, nawet jesli jest anonimowy dla innych autorow.
Przychody wracaja do autorow wkladu. Kiedy Our One AI generuje przychody, czesc trafia z powrotem do autorow, ktorych ekspertyza to umozliwila. Nie do zalozycieli. Nie do inwestorow. Do profesjonalistow, ktorzy to zbudowali. Dystrybucja jest regulowana przez system AI Stake — opublikowany oddzielnie, podlegajacy zarzadzaniu spolecznosci. Zasada jest konstytucyjna: autorzy wkladu otrzymuja wynagrodzenie. Parametry sa kwestia zarzadzania: spolecznosc ustala procenty.
Zarzadzanie domenowe. Twoja profesja zarzadza wlasnym AI. Medycyna okresla, co medyczne AI moze, a czego nie moze robic. Inzynieria okresla, co inzynieryjne AI moze, a czego nie moze robic. Prawo okresla wlasne ograniczenia. Kazda domena publikuje wlasna profesjonalna konstytucje AI — podlegajaca Czesci I tego dokumentu i Czesci I Konstytucji platformy, ale poza tym suwerenna w swoich zasadach domenowych.
Przejrzystosc. Masz prawo wiedziec, jakie dane wytrenowaly kazdy model sluzacy Twojej profesji. Sklad danych treningowych, liczba autorow wkladu, metryki jakosci, benchmarki wydajnosci — wszystko opublikowane. Zadnej czarnej skrzynki. Jesli nie mozesz zweryfikowac twierdzenia o modelu, twierdzenie jest niewazne.
Wyjscie. Mozesz wycofac swoje wklady i odejsc w dowolnym momencie. Wycofanie nie jest karne. Twoje wklady sa wykluczone z przyszlych rund treningowych. Twoj stake przestaje narastac, ale nie jest retroaktywnie kasowany — przychody uzyskane przed wycofaniem naleza do Ciebie. Opuszczenie Our One AI nie wplywa na Twoje czlonkostwo w platformie. Te dwie rzeczy sa niezalezne.
8. Czego Our One AI nigdy nie zrobi.
To nie sa polityki. Nie zmieniaja sie wraz z aktualizacjami produktu ani presja biznesowa. Sa konstytucyjne.
Zadnego treningu bez zgody. Zaden wklad nie trafia do pipeline'u treningowego bez wyraznej, indywidualnej, odwolywalnej zgody. Zadnych wyjatkow dla "ulepszania modelu", "badan bezpieczenstwa", "ewaluacji" czy "operacji platformy". Domyslnym ustawieniem jest brak zgody. Potwierdza to zakaz z Konstytucji platformy z sila specyficzna dla AI: nawet testy wewnetrzne, nawet benchmarkowanie, nawet zapewnianie jakosci wymaga zgody autora na wykorzystanie danych.
Zadnej sprzedazy danych treningowych. Dane autorow nie sa aktywem do oddzielnej monetyzacji od produktu AI, ktory trenuja. Nie moga byc sprzedawane, licencjonowane ani przekazywane osobom trzecim. Nie innym laboratoriom AI. Nie nabywcom. Nie partnerom. Nie badaczom. Dane istnieja, by trenovac model nalezacy do spolecznosci. To ich jedyne dozwolone uzycie.
Zadnych nieprzejrzystych modeli. Kazdy model serwowany pod marka Our One AI musi byc audytowalny: tozsamosc modelu bazowego, pochodzenie danych treningowych, kompozycja adapterow, benchmarki wydajnosci. Jesli nie moze byc audytowany, nie moze byc serwowany. Nie wdrazamy modeli, ktorych rodowod treningowy jest nieznany lub niemozliwy do weryfikacji.
Zadnej falszywej ekspertyzy. Our One AI nie bedzie przedstawiac sie jako zamiennik profesjonalnego osadu. Bedzie jasno okreslac poziom pewnosci, baze danych treningowych i ograniczenia pokrycia domenowego. Nie bedzie sugerowac kwalifikacji, ktorych nie posiada. Model wytrenowany przez kardiologow jest narzedziem dla kardiologow — nie kardiologiem.
Zadnej koncentracji zarzadzania AI. Zaden pojedynczy autor wkladu, domena ani kohorta nie moze posiadac trwalej wladzy zarzadczej nad systemem AI. Zarzadzanie rotuje. Stake zanika. Nowi autorzy zyskuja glos. System jest zaprojektowany tak, by poczatkowa przewaga malala z czasem — nie by karac wczesnych autorow, lecz by zapobiegac przejęciu. Konkretne mechanizmy sa zdefiniowane w systemie AI Stake. Zasada jest konstytucyjna.
Zadnego prywatnego przejecia aktywow AI. Wytrenowane adaptery, dane treningowe, rejestry autorow i ksiega stake to wlasnosc spolecznosci. Nie moga byc sprzedane prywatnemu nabywcy bez ratyfikacji spolecznosci. Zadna transakcja konwertujaca AI trenowane przez spolecznosc w prywatny kapital nie jest wazna bez procesu zdefiniowanego w Sekcji 12.
Zadnego zamknietego modelu bazowego. Our One AI musi zawsze byc budowane na w pelni otwartym modelu bazowym — otwarte wagi, otwarte dane treningowe, otwarty kod treningowy. Jesli zaden dostepny otwarty model nie spelnia naszego standardu przejrzystosci, przyczynamy sie do jego budowy. Nie uzywamy wlasciwych modeli bazowych, niezaleznie od przewagi wydajnosciowej. Audytowalnosc nie jest opcjonalna. Jest konstytucyjna.
9. Zasady dystrybucji przychodow.
Przychody sa testem kazdej obietnicy. Oto jak to dziala — w zasadzie. Konkretne procenty sa propozycjami zarzadzania, nie zapisami konstytucyjnymi. Spolecznosc je ustala. Co jest konstytucyjne, to struktura.
Nadwyzka wraca do autorow wkladu. Po pokryciu kosztow infrastruktury, obliczen i zarzadcow, nadwyzka przychodow trafia z powrotem do profesjonalistow, ktorych ekspertyza ja wygenerowala. To nie jest hojnosc. To jest konstytucyjna konsekwencja 100% wlasnosci.
Wklad jest wazony jakoscia, nie iloscia. Sto niskiej jakosci zgloszen nie przewazy dziesieciu zweryfikowanych przez ekspertow, poprawiajacych model wkladow. System AI Stake definiuje, jak mierzy sie jakosc. Zasada konstytucyjna mowi, ze jakosc jest wazniejsza od ilosci.
Istnieje mechanizm solidarnosci. Zadna domena nie jest wyspa. Czesc przychodow specyficznych dla domeny trafia do wspolnej puli Our One AI — tak by profesjonalisci wnoszacy wklad w domeny o mniejszym rynku nadal czerpali korzysci ze zbiorowego sukcesu ekosystemu. Zasada konstytucyjna to solidarnosc. Procent to kwestia zarzadzania.
Koszty infrastruktury sa publikowane uczciwie. Czesc pokrywajaca obliczenia, trening, inferencje, rozwoj i operacje jest publikowana kwartalnie z pelnym rozliczeniem kosztow. Jesli ta czesc generuje nadwyzke, nadwyzka wraca do autorow. Nie ma ukrytej marzy. Nie ma premii ekstrakcyjnej.
Zarzadcy nie otrzymuja udzialow kapitalowych ani udzialu w zysku z przychodow AI ponad swoje opublikowane wynagrodzenie. Odzwierciedla to Konstytucje platformy. Ludzie, ktorzy buduja i utrzymuja system, sa wynagradzani konkurencyjnie. Nie posiadaja tego, co utrzymuja.
10. Zarzadzanie danymi.
Wszystkie dane treningowe sa przechowywane w scentralizowanym, audytowalnym systemie. Nie w blockchainie — w bazie danych z niezmiennymi logami audytowymi. Wybralismy to, poniewaz jest prostsze, szybsze i uczciwsze niz udawanie, ze rozproszony rejestr rozwiazuje problemy zarzadzania wymagajace ludzkiego osadu.
Kazdy rekord treningowy zawiera:
- ID autora — powiazany ze zweryfikowanym profilem zawodowym
- Znacznik czasu — kiedy wklad zostal wniesiony
- Wersja zgody — ktora wersja tej Konstytucji obowiazywala w momencie wyrazenia zgody
- Status recenzji — czy zostal zrecenzowany, przez kogo i z jakim wynikiem
- Poziom jakosci — niezweryfikowany, zweryfikowany przez ekspertow, zweryfikowany wydajnosciowo modelu lub odwolany
- Klasyfikacja domenowa — do ktorej domeny profesjonalnej naleza wklad
- Hash — niezmienny, obliczony przy tworzeniu, odporny na manipulacje
Autorzy moga odpytywac swoja historie wkladow w dowolnym momencie — kazdy rekord, kazda recenzja, kazdy przyznany kredyt stake.
Statystyki zbiorcze — wklady na domene, rozklady jakosci, liczba autorow, benchmarki wydajnosci modelu — sa publikowane kwartalnie. Szczegoly indywidualnych wkladow sa prywatne dla autora, chyba ze zdecyduje sie je upublicznic.
11. Konstytucje domen profesjonalnych.
Gdy domena profesjonalna osiagnie prog zarzadzania — poczatkowa propozycja: 100 aktywnych zweryfikowanych autorow — moze opracowac i ratyfikowac wlasna profesjonalna konstytucje AI.
Konstytucje domenowe musza przyjac Czesc I Konstytucji platformy i Czesc I tej Konstytucji AI bez zmian. W ramach tych ograniczen sa suwerenne w swoich zasadach domenowych.
Konstytucja domenowa definiuje:
- Standardy jakosci — co liczy sie jako wazny wklad w tej domenie
- Zabronione wyniki — czego model nigdy nie moze mowic ani sugerowac w tej domenie
- Wymagania weryfikacyjne — jakie kwalifikacje lub walidacja przez ekspertow sa wymagane do wnoszenia wkladu
- Ograniczenia etyczne — domenowe granice zachowania AI
Przyklady tego, co konstytucje domenowe moga okreslac:
Konstytucja medycznego AI moze wymagac: Nie wyolbrzymiaj pewnosci diagnostycznej. Oddziel wytyczne triazowe od twierdzeni diagnostycznych. Zawsze eksponuj sygnaly alarmowe. Okresl, gdy pytanie wykracza poza glebokosc treningu modelu.
Konstytucja prawniczego AI moze wymagac: Oddziel identyfikacje problemow od porady prawnej. Jasno okresl zaleznosc od jurysdykcji. Nie sugeruj relacji adwokat-klient. Zaznacz, gdy precedens jest nierozstrzygniety.
Konstytucja inzynieryjnego AI moze wymagac: Okresl obowiazujace normy i standardy. Zaznacz, gdy obliczenia zblizaja sie do marginesow bezpieczenstwa. Nie przedstawiaj szacunkow jako zweryfikowanych obliczen. Wymagaj jednostek przy wszystkich wynikach numerycznych.
Konstytucje domenowe sa ratyfikowane przez autorow wkladu w domenie glosowaniem wazonym AI stake, z tymi samymi progami co Konstytucja platformy: kwalifikowana wiekszosc dwoch trzecich dla zapisow konstytucyjnych, minimalny 30-dniowy okres deliberacji, pelny zapis glosowan opublikowany.
12. Jak zmienia sie ten dokument.
Nie moze sie zmienic, nigdy: Sekcje 7 i 8 w calosci. Prawo do zgody. Prawo do odwolania. Prawo do pochodzenia. Prawo do zwrotu przychodow. Prawo do wyjscia. Zakaz treningu bez zgody. Zakaz sprzedazy danych treningowych. Zakaz nieprzejrzystych modeli. Zakaz prywatnego przejecia. Wymog otwartego modelu bazowego.
Te zapisy istnieja wlasnie na moment, gdy ktos bedzie mial przekonujacy powod, by je usunac. Nie ma przekonujacego powodu. Pozostaja.
Moze sie zmienic, kwalifikowana wiekszoscia: Wszystkie pozostale Zasady AI — parametry dystrybucji przychodow, progi zarzadzania domenowego, definicje poziomow jakosci, parametry systemu stake — moga byc zmieniane glosem dwoch trzecich uczestniczacych autorow wkladu AI (wazonym AI stake), z minimalnym 30-dniowym okresem deliberacji, z pelnym zapisem glosowan opublikowanym.
Nie moze byc sprzeczne: Zadna poprawka do Czesci II nie moze byc sprzeczna z Czescia I. Zasady Uniwersalne sa sufitem.
Kazda wersja tego dokumentu jest archiwizowana. Pelna historia zmian — co sie zmienilo, kiedy i dlaczego — jest czescia trwalego rejestru.
Our One — Konstytucja AI, Wersja 0.1 Projekt do ratyfikacji przez spolecznosc Obowiazuje po ratyfikacji przez spolecznosc autorow wkladu Zarzadca: Rado Sukala, Zarzadca Zalozyciel
Przeczytales to. Teraz mozesz wnosic wklad, wiedzac dokladnie, do czego sie przyczyniasz.
Czytaj dalej: System AI Stake · Konstytucja platformy · Our One AI · Stake platformy